مقیاس ها

در حالي كه روش استفاده از مقياس بندي در علوم طبيعي از مدتها قبل به عنوان يك روش اندازه گيري مورد استفاده قرار مي گيرد، كاربرد آن در علوم اجتماعي نسبتاً جديد است. روش مقياس بندي داراي اين امتياز است كه با كمك آن مي توان ميزان بالايي از اطلاعات را كسب كرد. اين روش دستيابي به يك درجه بندي ظريف و يك انعطاف پذيري بالا در خصوص متمايز كردن و نامگذاري پديده هاي غير عددي را ميسر مي سازد.

البته استفاده از شيوه ها و تكنيك هاي سنجش نسبت به شرايط مكان و زمان متفاوت ممكن است با يكديگر فرق داشته باشند كه اين امر تنها بستگي به شرايط مكان و زمان ندارد بلكه عوامل ديگري چون نوع تحقيق، انتخاب جامعه آماري، طرز نمونه گيري نيز به آن وابسته است. بدين ترتيب كه كليه اين عوامل با يكديگر در رابطه و همگي تابع شرايط مكان و زمان اند. لازم به ذكر است كه بايد به روايي و پايايي مقياس ها نيز توجه داشت. روايي (اعتبار) مقياسي است براي قابليت استفاده از روشهاي تحقيق يعني آيا مقياس مورد نظر آن موضوعي را اندازه گيري مي كند كه مورد نظر محقق است؟

پايايي (اطمينان) قضاوت در مورد قابليت وسيله علمي است كه بايد در اندازه گيري هاي مكرر، نتايج را ارائه دهد.

 

تعریف مقیاس اندازه گیری و انواع مقیاس ها

خصوصیات یک مقیاس اندازه گیری خوب

 

یکی از ویژگیهای متغیر قابلیت اندازه گیری آن است. چنانچه از وزن به عنوان یک متغیر نام ببریم بهترین راه اندازه گیری آن بر اساس کیلوگرم یا گرم می باشد در مورد قد هم سانتیمتر یا متر از عهده آن برمی آید. اما در مورد رضایت بیماران از نحوه ارائه خدمات یا میزان شنوائی یا ناتوانی و معلولیت از چه ملاکهائی باید استفاده کرد. برای اندازه گیری یک عنصر نیاز به مقیاس اندازه گیری وجود دارد. مقیاس اندازه گیری کمک می کند تا شما امکانی را برای اندازه گیری یک متغیر تعریف نمائید. برای اینکار لازم است با مقیاسهای اندازه گیری متداول و مرسوم آشنا شوید.

 

كاركرد وتعيين واژه

 

روشهاي مقياس بندي :

روشهايي هستند كه ابعاد مختلف را بطور كيفي ضبط وثبت مي كنند و بوسيله مقياسها آنها را بطور كمي اندازه گيري مي نمايند.

مقیاس :

ابزار اندازه گيري يا سنجشي هستند كه بوسيله آنها اندازه، موقعيت، بودن يا نبودن يك واحد علمي مهم در يك پيوستار در قالب اعداد و ارقام مشخص و تعيين مي شود.

 

گويه ها :

شاخصهايي هستند كه از طريق آنها مايل به كسب اطلاعاتي درباره كردار، انتظارات رفتاري يا رفتارهاي عيني افراد يا گروههاي مورد بررسي هستيم.

 

 

سطوح سنجش :

 واحدها و مقياس هاي اندازه گيري كه در سنجش كيفيت ها به كار مي روند عبارتند از :

-         مقياس اسمي يا طبقه اي

-         مقياس ترتيبي يا رتبه اي

-         مقياس فاصله اي

-         مقياس نسبي

 

مقياس اسمي

این مقیاس شامل  یک یا جند گروه با طبقه است که از نظر کیفی با هم متفاوت و در آن استقلال گزینه ها وجود دارد اما بین گروهها هیچگونه ارجحیتی وجود نداردمثال(زن ومرد.مسلمان و مسیحی.مدرک و رشته تحصیلی و...).

 

 

مقياس اسمي كه ساده ترين مقياس براي سنجش كيفيت كه فقط بودن يا نبودن يك صفت سنجيده مي شود. بدين ترتيب در اين نوع مقياس افراد براساس وجه اشتراك يا عدم اشتراك آنها در مورد يك صفت طبقه بندي مي شوند.

 از شروط اين مقياس اين است كه هر يك از نمونه ها بايد در يك طبقه قرار گيرد و نيز طبقات بايد طوري برگزيده شوند تا كليه افراد نسبت به دارا بودن يا دارا نبودن يك صفت قابل بررسي باشند. مثل جنسيت ، دين، مليت و....

 

مقياس ترتيبي (رتبه اي) :

ااین مقیاس نسبت به مقیاس اسمی خصوصیت اضافه ای به غیر از استقلال گزینه ها که در این مقیاس بین گروهها از نظر متغیر مورد نظر برتری وارجحیت وجود دارد اما این برتری قابل سنجش و مقایسه با سایر گروهها نیست . گروهها هم یکسان نیستند. گروهها نسبت به هم روی پله های یک نردبان قرار گرفته اندمثال(کوچگ و بلند.چاق ولاغر .خیلی زیاد و خیلی کم و...)

  مقياس ترتيبي كمي پيشرفته تر از مقياس اسمي است. بطوريكه بوسيله آن علاوه بر دارا بودن يا نبودن يك صفت كيفي، شدت و ضعف نسبي آن را نيز بررسي كرد يعني نمونه ها به ترتيب شدت و ضعفشان نسبت به يك صفت مرتب و رده بندي مي شود اما فاصله يا اختلاف شدت بين ويژگيهاي اندازه گيري يكسان نيست.

مشهورترين مقياس ترتيبي، مقياس سنجش فاصله اجتماعي يا مقياس بوگاردوس است.

 مقياس فاصله اي :

این مقیاس نسبت به مقیاس اسمی و ترتیبی خصوصیت اضافه ای به غیر از استقلال گزینه ها و ارجحیت آنها دارد که در آن  فاصله بین گروهها با هم  قابل سنجش و مقایسه هستند و می توان از این مقیاس بعنوان یک متغیر کمی نام برد اما صفر در این مقیاس فقدان خاصیت مورد نظر اندازه گیری نیست.

  اين مقياس علاوه بر مشخص كردن دارابودن يا نبودن يك صفت و شدت و ضعف آن، ميزان شدت و ضعف نيز مشخص است. اما در اين مقياس صفر قرار دادي است. مثلاً نمي توان گفت فردي با بهره هوشي صفر.

مقياس نسبي :

در این مقیاس خصوصیت اضافی آن است که صفر دلیلی برای فقدان خاصیت مورد اندازه گیری است و در نتیجه نسبت بین اعداد در این مقیاس همان نسبت مقدار خاصیت مورد اندازه گیری است قابل ذکر است که در مسائل اجتماعی می توان محدوده سکون را صفر در نظر گرفت مثال در علوم طبیعی (دما و..) و در علوم اجتماعی (قد، وزن، نمرات و...)

اين مقياس داراي همه ويژگيهاي متغيير فاصله اي است و علاوه بر آن صفر مطلق نيز دارد. مثلاً ميزان پول موجود در بانك يك متغيير نسبي است يعني اگر مقدار آن صفر باشد واقعاً هيچ پولي در بانك موجود نمي باشد. 

 

نوع مقياس	ترتيب	فواصل	مبدا صفر مطلق
مقياس اسمي	-                             -                          -
مقياس ترتيبي	+                             -                         -
مقياس فاصه اي	+                            +                         -
مقياس نسبي	+                            +                        +

 

شما به عنوان محقق برای اندازه گیری متغیر خود ضروری است تا دست به انتخاب مقیاس اندازه گیری بزنید. تعریف مقیاس و نوع رده ها یا گروه هائی که در مقیاس خود در نظر می گیرید بر عهده شماست که باید مبتنی  بر خصوصت علمی قدرت و رجحان مقیاس باشد. نکته مهم آنکه قدرت و برتری مقیاس های فوق بتدریج از مقیاس اسمی به مقیاس نسبی افزایش می یابد و شما باید همیشه از قویترین مقیاس برای سنجش استفاده نمائید.

 

یک مقیاس خوب باید دارای ویژگیهای زیر باشد:

·        علمی: بر گرفته ومتناسب با اصول علمی باشد.

·        جامع:  بتواند تمام موارد متغیررا شامل شود.

·        مناسب: برای اندازه گیری آن متغیر باشد.

·        قوی: تلاش شود قویترین مقیاس باشد.

·        غیر قابل جمع: رده های مشترک نداشته باشد.

·        رده های کافی: موردی را فراموش نکرده باشیم.

·        رده های تعریف شده: گروهها و رده های آن تعریف شده باشند.

·        عملی: قابلیت انجام داشته باشد.

 

مصاحبه چیست ؟

 

 

مصاحبه یکی از روش های جمع آوری اطلاعات است که در آن به صورت حضوری یاغیر حضوری از افراد یا گروهی ار آنان پرسش می شود. نکته مهم آن است که سوالات مصاحبه از پیش اندیشیده شده و تعیین شده است.

 

مصاحبه  :

مصاحبه یکی از روش های جمع آوری اطلاعات است که در آن به صورت حضوری یاغیر حضوری از افراد یا گروهی ار آنان پرسش می شود. نکته مهم آن است که سوالات مصاحبه از پیش اندیشیده شده و تعیین شده است. آنچه مصاحبه را به صورت های مختلف طبقه بندی می کند میزان انعطاف پذیری آن و یا نحوه اجرای آن است.

 

مهمترین انواع مصاحبه به شرح زیر عنوان شده اند:

-         مصاحبه  انعطاف پذیر یا آزاد:

در این نوع چارچوب وحدود پرسش  ا برای کصاحبه گر مشخص است لی زمان و توالی پرسش به سلیقه مصاحبه گر بستکی دارد. دراین حالت رفتار آزمودنی طبیعی تر است و اطلاعات واقعی تری بدست می آید. مصاحبه گر می تواند سوالات اضافی نیز طرح کند. این روش برای  تحقیق هائی با مقیاس کوچک، مطالعات کیفی و یا مصاحبه با اشخاص و گروههائی که اطلاعات اصلی از آنها بدست می آید، مناسب است. هدف در این گونه مصاحبه ها جمع آوری اطلاعات عمیق و کیفی است.

 

-         مصاحبه با انعطاف پذیری متوسط یا منظم:

در این نوع مصاحبه، مصاحبه کر از پرسشنامه ای با پرسش های مشخص و با توالی ثابت استفاده می کند، اما معمولا پرسش ها به صورت باز هستند. تلاش می شود شرایط برای همه یکنواخت نگه داشته شود. هدف در این جا جمع آوری اطلاعات کمی و سطحی است.

 

-         مصاحبه با انعطاف ناپذیر یا پرسشنامه همراه با مصاحبه:

مصاحبه گرازپرسش نامه ای با پرسش های  مشخص و با توالی استاندارد استفاده می کند. پاسخها ثابت و از قبل پیش بینی و طیقه بندی شده اند  و معمولا پرسش ها به صورت بسته هستند. این روش در مطالعات بزرگ و زمانی که پژوهشگر از تنوع پاسخ ها اطلاع دارد بکار می رود.

 

نکات مهم در مورد انجام مصاحبه

-         تکلم زبان شخص مصاحبه شونده

-         آشنائی مصاحبه گر با اهداف و روش طبقه بندی و ارزش گذاری پاسخ ها

-         دخالت ندادن تمایلات شخصی مصاحبه گر

-         ایجاد شرایط یکسان برای همه

-         کسب اجاره درهنگام استفاذه از دستگاه ضبط صدا

-         جلب اعتماد مصاحبه شونده

-         رعایت مقام وموقعیت اجتماعی افراد

-         بیان توضیحات کافی قبل از شروع مصاحبه

-         ارائه آموزش به مصاحبه گران پیش از انجام مصاحبه

 

مزایای مصاحبه

-         قابلیت استفاذه برای کم یا بی سوادان و کودکان و بیماران

-         امکان روشن کردن مفهوم سوالات

-         در مقایسه با مشاهده بدست آمدن درصد بیشتری از پاسخ ها

 

معایب مصاحبه

-         وقت گیر و پرهزینه

-         در مقایسه با روش مشاهده ثبت وقایع ناقص تر است

-         طبقه بندی و تجزیه و تحلیل اطلاعات در هنگامی که سوالات باز هستند مشکل است

-         تورش مصاحبه گر و دخالت دادن نظرات شخصی

 

معرفی کتاب

                                           

                                           

 

                            

 

          

(بیایید چراغی برافروزیم)

 

 

جهانی برای کشف داریم که چنان منظم است که می

 

توان تمام آنرا براساس قوانین علم پیش بینی

 

کرد.پس تا فرصت داریم همت کنیم و خود را در این

 

 زمینه مجهز کنیم . کار گروهی را درک کنیم و با

 

 نیرویی مضاعف رویکرد تلاش برای دانستن را محقق کنیم

 

 (بیایید چراغی برافروزیم) 

 

 

 

 

محقق مقلد

 

 

از محقق تا مقلد فرق هاست

کاین چو داود است و آن دیگر

 صداست

منبع گفتار این سوزی بود

 
وآن مقلد کهنه آموزی بود

 

شاخص سازی

شیوه گذار از مفهوم و شاخص هایش (جزوه کلاسی )

یکی از مفاهیم و محورهای اصلی روش تحقیق تبدیل کردن مفاهیم به عناصر قابل مشاهده و قابل سنجش است به همین مناسبت چند جلسه از کلاس روش تحقیق به این مبحث اختصاص یافت . در این جلسات توضیح داده شد که مفاهیم ما به ازای بیرونی آنها چیست .

مبحث سنجش و مشاهده در پی تعریف موجودیت های اجتماعی و تخصیص دادن اعداد به آنها است که به آن شاخص سازی و اندازه گیری گویند .

اولین گام سنجیدن قابل مشاهده ساختن است .

نکته :منظور ما از مشاهده دیدن با چشم نیست بلکه تبدیل کردن مفاهیم به چیزی است که از طریق احساس یا عقل قابل درک باشد

مثلا :می گویند فلانی آدم اجتماعی است این جمله یعنی چه ؟

-می تواند راحت ارتباط برقرار کند

- اعتماد به نفس بالایی دارد

- با ادب است

- آداب و معاشرت می داند

به این فرایند مشاهده پذیر بودن می گویند و به این جملات قابل مشاهده کردن می گویند .

مشاهده یعنی :

درک ذهنی از مفهوم داشته باشیم به عبارتی درکش کنیم به این مفاهیم ارائه تعاریف عملیاتی گویند . تعریف عملیاتی منظور ما را از آن مفهوم مشخص می کند .

گام هایی را که در فرایند مشاهده پذیر بودن باید برداشت به ترتیب عبارتند از :

1)سازه (on struct)باید مشخص کنیم که مفهوم ما سازه است یا متغیر .

نکته :در صورتی یک مفهوم متغیر است که ابعاد نداشته باشد . در صورتی که یک مفهوم ابعاد داشته باشد به آن سازه گویند .

2)در مرحله دوم باید ابعاد مفهوم را مشخص کنیم .

3)شاخص سازی

ما در این سه حرکت به سنجش متغیرها می رسیم به عبارتی فرایند حرکت از مفاهیم انتزاعی به مفاهیم قابل مشاهده است .

سازه چیست ؟

سازه یک مفهوم تئوریک است . می گویند مفاهیم علوم اجتماعی سازه اند ،به مفاهیم چند بعدی سازه می گویند .سازه ترکیبی است از عناصری که یک پله به سطح مفاهیم قابل مشاهده نزدیکترند . سازه ها در بالاترین سطح انتزاعند . اگر مفاهیم یک بعدی باشند آن وقت باید بگوییم که متغیرند . سازه ها از دل تئوری بیرون می آیند تئوری است که می گوید مفهومی سازه است یا متغیر .

 اساسا همواره هر چیزی که انجام می دهیم معطوف به نظریه (چارچوب نظری تحقیق )است .

بعد از اینکه سازه را مشخص کردیم حتما باید تعریف کنیم چون ابعاد بر اساس تعریف مشخص می شوند .

 

ابعاد چیست ؟

اولین مرحله مشاهده در علوم اجتماعی شناسایی ابعاد مفاهیم است ابعاد به واقعیت نزدیکترند . ما در زمانی که بعد ها را از هم تفکیک می کنیم باز می گوییم که با مفاهیم سروکار داریم . زمانی می گویند که یک مفهوم چند بعد دارد که نتوانیم آنها را به هم تبدیل کنیم . ابعاد خود مفاهیمی انتزاعی اند که قابل دیدن نیستند . ابعاد قابل تقلیل به چند شاخص است . وقتی گفته می شود که بروید سراغ بعد یعنی که جنس آن را تعیین کنید . آن چیزی که ابعاد را تعیین می کند تعاریف عملیاتی است .

نکته :اگر چند علت سبب ایجاد یک چیز شده باشد سبب تعریف بعد نمی شود . گاهی اوقات یک علت چهار بعد ایجاد می کند و در زمانی هم چند علت یک بعد را ایجاد می کند در نتیجه می شود گفت که هیچ تقارنی بین علت ها و بعد برقرار نیست .

ویژگی های ابعاد :

1)بین ابعاد رابطه بزرگتر کوچکتری نیست 2)ابعاد نه قابل تقلیل به هم هستند و نه قابل تبدیل به هم

نکته :ابعاد عناصر متفاوتی از یک مفهوم هستند اما متغیر چیزی است که تغییر می کند  (در زمان تعیین کردن ابعاد به این مسئله توجه شود )

 

شاخص سازی :

محقق می تواند به عنوان نشانه های عطف از شاخص ها کمک بگیرد .

 شاخص سازی یعنی تبدیل کردن مفاهیم به عدد . شاخص آن چیزی است که قابل مشاهده است ،به عبارتی شاخص سازی یعنی پیدا کردن ما به ازاء  آن متغیر در جهان واقعی و دنیای قابل مشاهده

(نکته :مشاهده صرفا مشاهده با چشم نیست بلکه اثر آن است یعنی درک وجود یک چیز با عقل و حس و درک )

شاخص آخرین مرحله مواجهه با واقعیت است .

 

تمرین

مفهوم مشارکت را شاخص سازی کنید .

مرحله 1)مشخص کنید که سازه است یا متغیر

استدلال :چون بعد دارد پس سازه است .

مرحله 2) ابعاد آن را مشخص می کنیم

توجه :بین ابعاد رابطه بزرگتر ،کوچکتری وجود ندارد . ابعاد قابل تقلیل و تغییر به هم نیستند .

ابعاد مشارکت :سیاسی ،اقتصادی ،فرهنگی ،اجتماعی

مرحله 3)برای ابعاد شاخص مشخص می کنیم .

مشارکت سیاسی = شرکت در انتخابات

مشارکت اقتصادی = برای ساختن مدرسه ،مسجد و... پول پرداخت کردن

مشارکت فرهنگی = شرکت در هیئت مذهبی

مشارکت اجتماعی =  در روستا قرار است ماشین شهرداری زباله جمع کند عده ایهمکاری می کنند عده ای نه

 

چند نمونه از اشکالات وارد شده بر تکالیف دانشجویان کلاس :

اکثر آنها بعد از مشخص کردن سازه تعریفی از آن اراوه نداده بودند و این مسئله سبب شده بود که ابعاد را درست مشخص نکنند

-         در تشخیص دادن سازه یا متغیر بودن یک مفهوم اشکال داشتند .

مثالی دیگر برای روشن تر شدن مبحث :

(مفهوم سرمایه اجتماعی )

مرحله 1)سازه است یا متغیر

چون ابعاد دارد پس سازه است .

تعریف سرمایه اجتماعی :سرمایه اجتماعی گاه در معنای وسیع به کار می رود و ثروت اجتماعی و حتی درامد اجتماعی از آن بر می آید و گاه در معنای محدود منابع و تجهیزات غیر فردی و غیر خصوصی را شامل می شود . سرمایه اجتماعی ان چیزی است که با سرمایه جامعه پدید آمده و مورد استفاده همگان است .

در جدول زیر ابعاد تعریف نظری مفاهیم و شاخص تعیین شده است .

	ابعاد	تعریف نظری مفاهیم	شاخص
	مشارکت اجتماعی	شرکت فعالانه انسانها در حیات سیاسی ،اقتصادی ،فرهنگی و به طور کلی تمامی ابعاد حیات میباشد	شرکت در انتخابات مجلس و شوراها - شرکت در بحث های ،فعالیت در ستادهای انتخاباتی - علاقه مندی به برنامه های صدا و سیما
	انسجام اجتماعی	توافق جمعی اعضاء یک جامعه که حاصل پذیرش و درونی کردن نظام ارزشی و هنجاری یک جامعه و وجود تعلق جمعی و تراکمی از وجود تعامل در میان افراد آن جامعه است .	- میزان پایبندی به تعهدات - کمک به هم در هنگام گرفتاریها - شرکت در مراسم خانوادگی احترام کوچکترها به بزرگترها
	اعتماداجتماعی	دلالت بر انتظارات ،تعهدات اکتسابی و تایید شده به لحاظ اجتماعی که افراد نسبت به یکدیگر و نیبت به سازمانها و نهادهای مربوط به زندگی اجتماعیشان دارند .	- صداقت - عدالت - انصاف - وفای به عهد

 

ادبیات تحقیق

ادبیات تحقیق

 

ادبیات تحقیق شامل دو مرحله می باشد .

1-خواندن منابع اصلی

2- مصاحبه اکتشافی

با مطالعه منابع اصلی مربوط به موضوع تحقیق و یادداشت برداری از آنها و طبقه بندی فیش ها  یا یادداشت برداری ها باعث انسجام فکرمان می شویم .همچنین علاوه بر خواندن و نوشتن با افرادی که در زمینه موضوعمان کار کردند مصاحبه می کنیم .و به ارائه تحقیقاتی که از قبل بر روی موضوع تحقیقمان انجام شده می پردازیم  .

 

خواندن :

در خواندن مطالب باید معیارهایی را رعایت کرد ،از جمله این که متن مورد مطالعه با پرسش آغازی در ارتباط باشد ،برنامه خواندن متون منطقی باشد (مثلا سعی کنیم در ابتدا مطالب کم حجم را عمیق مطالعه کنیم و خود را درگیر مطالب سنگین و پر حجم ننماییم)،به تحلیل و تفسيرها توجه کنیم و تنوع دید گاه ها مد نظر باشد . همچنین در فواصل خواندن ها فرصت هایی برای تفکر شخصی و تبادل نظر قرار دهیم .

مسئله دیگر این که این متن ها را از کجا پیدا کنیم ؟

با صاحب نظرانی که با زمینه تحقیقمان آشنایی کافی دارند مشورت کنیم .(مثل استادان دانشگاه ،مسئولان سازمان ها و..)،مقاله ها و مجلات ،گزارش ها و مصاحبه های متخصصانی که در مطبوعات برای عموم مردم فرهیخته منتشر می شود ،مجلات تخصصی در زمينه تحقیقمان ،بررسی فهرست کتاب نامه ها وکتابشناسی مندرج درآخرکتاب ها ومقالات میتواند حجم عظیمی از منابع را در اختیارمان قرار دهد .که البته نباید از این حجم عظیم ترسید و باید به فهرست مندرجات آنها و خلاصه فصل ها در آنها توجه داشت .می توان با استفاده از جدول خواندن یا چکیده نویسی با ساختار های مناسب می توان ایده های اصلی متون مطالعه شده را استخراج کرده و آنها را با هم مقایسه کرد.

 

مصاحبه اکتشافی:

مصاحبه کمک می کند تا چشم اندازی تازه را کشف کنیم و میدان خواندن را وسعت می بخشد یا تصحیح می کند .خواندن متون چارچوبی برای مصاحبه های اکتشافی فراهم می کنند و مصاحبه ها نیز ما را از درست بودن این چارچوب آگاه می کنند ومکمل و تقويت کننده هم هستند .میتوان با افرادی چون هیئت علمی ،شاهدان عینی و جماعتي که موضوع تحقیق مستقیما به آنها مربوط می شود و با آن درگیرند مصاحبه کرد .

در مصاحبه باید به نکاتی توجه کرد :

1- حتی المقدور پرسش های کمتری مطرح گردد.

2- وقتی در جريان مصاحبه مداخله ای لازم باشد باید آن را به روشنترين وجهی عنوان کرد.

3- از جهت گيري شخصی در محتوای مصاحبه خود داری کرد .

4- دقت کرد که مصاحبه در محلی مناسب صورت گیرد .

5- متن مصاحبه ضبط شود .

استخراج مصاحبه ها نیز کاری مضاعف است ،از یک طرف گفتار های شنیده شده را می توان مستقیما به عنوان منبع اطلاعاتی بررسی کرد ،از طرف دیگر می توان آن را چونان فرایندی تلقی کرد که طی آن مخاطب در باره خودش حقیقتی را عمیق تر از آنچه در بادی امر استنباط می شود بیان کند .

در نهایت خواندن ،فکر کردن ،نوشتن و مصاحبه کردن باید به ایده های سوال برسیم که به آن در کل مطالعه اکتشافی می گویند .

                                                                                

چارچوب نظری

چارچوب نظری تحقیق

از چه حوضه هایی می توان به موضوع تحقیق نزدیک شد ؟

نظریه ها ابزاری هستند که با آن ها می توانیم دنیا را ببینیم.نظریه ها بیان کننده روابط احتمالی بین متغییر ها هستند و تا زمانی که رد نشده باشند همواره ماهیت احتمالی دارند و تثبیت کننده محتوای مفاهیم هستند وما را به موضوع تحقیق نزدیک می کنند .

 

طرح نظری مسئله تحقیق :

در پست پیش دیدیم که چگونه باید مطالعات اکتشافی (خواندن و مصاحبه اکتشافی )به جمع آوری اطلاعات پرداخت و ایده ها را فراهم کرد ،حال باید محور های اصلي تحقیق را مشخص کرده ویک طرح نظری متناسب با مسئله طرح شده در پرسش آغازی تعیین کنیم .

منظور از طرح نظری مسئله تحقیق (  problematique)نگرش یا چشم انداز نظری است که تصمیم گرفته می شود برای بررسی مسئله ای که در پرسش آغازی طرح شده پذیرفته شود و راه نگاه ما به دنیا را نشان می دهد.

معیار انتخاب ما برای چارچوب نظری ممکن است :

1- دل به خواهی باشد .

2- بر مبنای موفق ترین چارچوب های قبلی مسئله تحقیق را انتخاب کنیم .

3- پیشرفت علم می گوید که کدام تئوری را انتخاب کنیم.

آماده سازی یک طرح نظری کاری است تدریجی که معمولا در سه مرحله صورت می گیرد :

مرحله اول :مرور نکات اصلی متون خوانده شده و مصاحبه ها

مرحله دوم :انتخاب یک چارچوب نظری

مرحله سوم :آشکار سازی چار چوب نظری انتخاب شده

*در مرحله اول ،پس از تامل در متون خوانده شده و مصاحبه ها جنبه های گوناگون مسئله ای که درپرسش  آغازی مطرح شده و نیز روابطی که میان آنها بر قرار است مشخص می گردد .اما این جنبه های گوناگون یک مسئله غالبا در حیطه یا شمول دیدگاه ها و یا جهت گیری های نظری بسیار متفاوت است و فهرستی از دیدگاهها ی گوناگون تهیه می شود که هر یک بر زیر ساخت نظری (تئوری ) مربوط به خود و ساز وکار خود بنا شده اند و گاهی برای فهم این ساز وکار ها و چار چوب نظری هایی  که محققان گذشته به کار بردند بهتر می آید که به اصل نظریه ها مراجعه کرد .

*در مرحله دوم کار محقق عبارت است از انتخاب یک چارچوب نظری که از دو حال خارج نیست. یا باید از میان دید گاههای موجود یکی را که از همه مناسب تر است برگزیند یا باید دید گاهی متفاوت از آنهایی که از پیش وجود داشته اند ،ساخت . که این انتخاب به تدریج و با مقابله و مقایسه دید گاه ها، تمیز  واگرایها وهمگرایی هایشان وتحلیل منطقی پیامد هایشان به عمل می آید .

در این مرحله انتخاب یک چارچوب نظری دو کار کرد ویژه دارد :

1- اجازه می دهد پرسش آغازی را از نو فرمول بندی یا به صورت دقیق تر بیان کرد.

2- به عنوان شالوده ای برای فرضیه هایی به کار می رود که به اعتبار آنها محقق پاسخ منسجمی به این پرسش آغازی خواهد داد.

در واقع انتخاب یک چارچوب نظری برای بررسی مسئله تحقیق علاوه بر تعریف دقیق مسئله تحقیق به انتخاب نگرشی برای بررسی موضوع مورد نظر می پردازد .

*در مرحله سوم کار محقق عیان سازی طرح نظری است که با خصوصیات موضوع تحقیق متناسب است و همین طرح نظری است که شالوده مرحله بعدی ، یعنی ساختن مدل تحلیل ی را تشکیل می دهد .آشکار سازی چار چوب نظری تحقیق یعنی شرح تفصیلی  روش عملی محقق در باره موضوع تحقیق و تعریف دقیق مفاهیم اصلی و سازو کار ها و ارتباط میان آنها وترسیم ساختار مفهومی که قضایایی (فرضیه هایی) را در پاسخ به پرسش آغازی مورد رسیدگی قرار خواهد داد و تاثیرات متقابل در همه این مراحل پرسش آغازی ،ادبیات تحقیق ،(مطالعه اکتشافی )و طرح نظری تحقیق کاملا مشهود است.

 

سازو کار یا تئوری

تئوری عبارت است ازمجموعه به هم پیوسته ای از تعاریف مفاهیم،قضایا وموضوعاتی که پدیده ای را به بطور منظم ومرتب بیان می دارد و روابط بین متغییر ها را تعیین می کند باین ترتیب ،هدف تئوری تشریح تبیین و پیشبینی پدیده های اجتماعی است .

به طور کلی ،تئوری به تریب زیر بر روی واقعیت اثر می گذارد:

 1- مسیر مطالعات علمی را با انواع اطلاعاتی که مورد نیاز است تعیین می کند .

2- طرح نظری تحقیق را به دست می دهد که مفاهیم در دل تئوری ها خود را نشان می دهند.

 3- حقایق وواقعیت را پیش بینی می کند.

 4- مطالب طبقه بندی شده را به کل بزرگتری تعمیم می دهد .

5- شکاف موجود در دانش بشری را مطالعه می کند .

حقایق نیز بر روی تئوری اثر می گذارند :

1- به طرح وتنظیم تئوری ها کمک می کنند.

2- تئوری های موجود را تصحیح ،تایید ویا موقتا رد می کنند .

3- مسیر وموضوع تئوری را عوض می کند و صورت روشن تری در می آورد .

نقش تئوری

باعث مشخص شدن مطالب و مطالعات و حدود مطالعاتی برای کشف واقعیات و پیدایش طرح نظری که سر انجام منجربه فرضیه می شود و چارچوب نظری به تور تئوریک تشبیه شده است که سازو کار ها را مشخص می کند .

به فرایند شبیه سازی دو نظریه که دو نظریه را به هم شبیه می سازد تلفیق تئوریک جدید نظریه گویند .تئوری های مختلف را از طریق مروری بر ادبیات مطالعه اکتشافی می فهمیم و آنهایی که اجتماعی هستند راانتخاب می کنیم . نظریه ها به شرطی قابل ترکیب هستند که مکانیزم ها و سازو کارها ی شبیه به هم داشته باشند یعنی سازو کارهای آنها با هم مشابه باشد که در این صورت به روشن شدن فهرستی از علت ها منتهی می شود آن تئوری هایی که سازو کار آنها با هم مشابه نباشد به آنها چار چوب های رقیب هم می گویند.

چرا از تئوری به سمت عوامل برویم ؟

مفاهیم و عوامل معنای آنها در دل تئوری ها مشخص می شود . یک مفهوم ممکن است در دو تئوری معنای متفاوتی داشته باشد .نظریه پردازان از مفاهیم به ترکیب هایی می رسند که معنای متفاوتی دارند.بسته به این که از کدام تئوری و در کجا آن را معنا کنیم عوامل در باب مفاهیم مشترک متفاوت خواهند بود . ارزش چارچوب نظری به تحلیل است .مثل عینک می ماند ،هر فرد ممکن است یک دیدی نسبت به آن داشته باشد فرق دیدگاه ها در این است که فرد زاویه ای که با آن دنیا را می بی ند متفاوت است پس وقتی از چار چوب نظری تحقیق صحبت می شود در واقع جهان بینی شخص روشن می شود .هیچ چارچوب نظری فی نفسه ارزشمند نیست،ارزشمندی آن ، زمانی است که پاسخ قانع کننده ای به سوال تحقیق بدهد .

                   

                

طرح مسئله

طرح مسئله

در این پست به مواردی که در طرح مسئله تحقیق باید به آن توجه شود می پردازیم.مسائل تحقیق باید محدود باشند و باید دامنه تحقیقمان را مشخص کنیم که تا کجامی خواهیم پیش برویم .فی المثل کافی نیست بگوییم علاقه مند به یافتن پاسخهایی درباره نابرابری هستیم .چه پاسخی وچه سوالی ؟ در پی شناخت گستره ومحدوده نابرابری ،توزیع آن ،علل آن هستید یاچیز دیگر ؟چه نوع نابرابری مورد نظر شماست در چه دورهای ؟

بر اساس روابط علت ومعلولی می توان متغیر ها را به متغيروابسته،مستقل و رابط تقسیم کرد .معلول متغیر وابسته خوانده می شود (با علامت y)معلول متغیری است که وابسته به چیز دیگری است .علت مفروض متغیر مستقل خوانده می شود (با علامت x ) مثال:

در آمد	شغل	تحصیلات
متغیر وابسته   ( y)	رابط   (z)	متغير مستقل (x )

 

پس از انتخاب یک موضوع کلی باید از خود بپرسید «در پی شناخت چه چیزی درباره این موضوع هستیم ؟»به طور کلی ما معمولا یا به دنبال توصیف هستیم یا به دنبال تبیین یا هر دو .

تحقیق توصیفی

در تحقیقات توصیفی باید به مشخصه های زیر توجه داشت .

1-دوره زمانی مورد توجه ما کدام است ؟آیا می خواهیم درباره وضعیت فعلی موضوعمان (مثلا طلاق )چیزی بدانیم یا وضع طلاق در گذشته مورد نظر است ؟

2-منطقه جغرافیایی مورد نظر چیست ؟وضع طلاق در بخشی از کشور یا در سراسر کشور یا در کشور های دیگر و یا مقایسه بین آنها .

3-آیا خواهان توصیف کلی هستیم یا مقایسه یا مشخص کردن الگوی گروههای فرعی

4-در پی چه جنبه هایی از موضوع هستیم .میزان ،قوانین یا نگرش نسبت به طلاق و...

5-در چه سطحی از انتزاع مایل به بررسی مسئله هستیم ؟مثلا آیا فقط در پی اطلاع از میزان طلاق هستیم یا چیزی مثلا سطح ستیز اجتماعی که ممکن است میزان طلاق نشانه ای از آن باشد ؟که در هر یک از این مضامین باید داده های مخصوص به خودشان راجمع آوری کنیم که سطوح آن ها با هم متفاوت است وابعاد متفاوتی را شامل می شوند .

تحقیق تبیینی

هر تحقیقی یک فرایند کاملا مبهم دارد . تحقیق کردن یعنی رفتن به حوزه های ناشناخته ،پیمودن راه های ناشناخته .وقتی یک سوال راانتخاب می کنیم باید ببینیم که جزء کدام حوزه است .سوال به چه حوزه ای از علوم اجتماعی و انسانی مربوط است .(جامعه شناسی انحرافات ،آموزش و پرورش ،تعلیم و تربيت و....)

مثلا :

1- چرا یادگیری مشارکتی بر موفقیت تحصیلی تاثیر می گذارد ؟آیا مربوط به حوزه جامعه شناسی

آموزش و پرورش است یا جامعه شناسی انحرافات ؟

2- اعتیاد مربوط به حوزه جامعه شناسی انحرافات یا اوقات فراقت یا تعلیم وتربیت  کدام یک ؟

جواب 1- جامعه شناسی آموزش و پرورش     2- جامعه شناسی انحرافات و اوقات فراقت

ورودی ها متفاوتند و آنچه می بینیم متفاوتند . زمان و هذینه مهم است.

 در اقدام نخست باید مشخص کنیم که در پی علل هستیم یا نتایج ،مرحله بعدی تعیین چیزی است که در پی علل یا نتایج آن هستیم . مثلا میزان طلاق ،در این جا میزان نشان دهنده این است که در پی  بررسی نتایج هستیم و طلاق مشخص کننده موضوع مورد بررسی است .

می توان سوال را به یک موضوع خاص محدود کرد .آیا (مثلا تضعيف نقش مذهب باعث افزایش طلاق شده است؟)

یا ممکن است عوامل متفاوت را در رابطه با موضوعی خاص مورد مطالعه قرار دهیم .یعنی یک علت یا علت های متفاوت را در خصوص موضوعی خاص مورد بررسی قرار دهیم .

آیا تحقیق بر موردی خاص است و حتی الامکان در پی یافتن علل متعدد هستم یا به تبیین جزیی دسته ای از وقایع می پردازیم ؟

خلاصه این که انواع مختلفی از مسائل تحقیق وجود دارد که در آغاز کار باید پرسید :

1-در پی تبیین چه چیزی هستیم ؟

2- علل ممکن کدام است ؟

3- کدام علل را مورد بررسی قرار دهیم ؟

4- ساز وکار ممکن کدامند ؟

این سوالات به روشن شدن تفکرمان کمک می کند و انواع مختلف سوالات تحقیقی بیانگر مراحل مختلف یک تحقیق است .

 

واحد تحلیل        unit of onalysis))

واحد تحلیل واحدی است که اطلاعات از آن گرد آوری می شود .واحدی که خصوصیات آن را توصیف می کنیم .غالبا در تحقیقات پیمایشی واحد تحلیلی فرد است اما محدود به آن نیست ومی توان منطقه مورد بررسی یا دوره های زمانی و وقایع را هم به عنوان واحد تحلیل در نظر گرفت. مشخص کردن واحد تحلیل به آگاهی از دامنه و جمع آوری داده ها در آن خصوص کمک می کند و اگر در یک تحقیق از چند واحد تحلیل استفاده کنیم پذیرش نتایج با اطمینان بیشتری همراه بوده و آزمون نظریه از قوت بیشتری بر خوردار خواهد بود .

 

                 

منابع کارشناسی ارشد

 

 

^{مجموعه علوم اجتماعي کد 1108}

^{1- جامعه‌شناسي 2- انسان‌شناسي 3- توسعه روستايي 4- مطالعات فرهنگي 5- جمعيت‌شناسي 6-‌‌‌برنامه‌ريزي رفاه اجتماعي  7- مطالعات آمريکاي شمالي و اروپا  8- برنامه‌ريزي توسعه منطقه‌اي  9- مطالعات جوانان}

 

^عنوان درس ^(ضرايب)	^منابع درسي
^نظريه‌هاي ^جامعه‌شناسي ^2 ^(مشترک در کليه گرايشها)	^1 -  زندگي و انديشه بزرگان جامعه‌شناسي (لوئيس كوزر، ترجمة محسن ثلاثي) ^2 -  نظريه‌هاي جامعه‌شناسي در دوران معاصر(جورج ريتزر، ترجمة محسن ثلاثي) ^3 -  نظريه‌هاي جامعه‌شناسي (دكتر توسلي) 4 -  نظريه‌هاي جامعه‌شناسي (دكتر آزاد ارمكي) ^‌5 -  جزوة نظريه‌هاي جامعه‌شناسي / دكتر عبدالهي (دانشگاه علامه) ^6 -  مراحل اساسي انديشه در جامعه‌شناسي / ريمون آرون، ترجمة باقر پرهام.
^روش تحقيق ^در علوم اجتماعي ^2 ^(مشترک در کليه گرايشها)	^1ـ پيمايش در تحقيقات اجتماعي / دواس،دي.اي/ (1376)، ترجمة هوشنگ نايبي 2ـ كندوكاوها و پنداشته‌ها / دكتر رفيع‌پور‏، فرامرز3 ـ روش‏هاي تحقيق در علوم اجتماعي (جلد اول) / دكتر ساروخاني، 4 ـ نحوة انجام تحقيقات اجتماعي / ترز بيكر، ترجمه دكتر نايبي 5 - استدلال‏ آماري در جامعه‏شناسي / مولر، ترجمه هوشنگ نايبي 6- روش تحقيق كاربردي / دكتر ازكيا  7- درآمدي بر كاربرد آمار در تحقيقات اجتماعي / دانكن‏كرامر، ترجمة دكتر يحيي علي‏بابايي،
^زبان تخصصي ^2 ^(مشترک در کليه گرايشها)	^منابع کمکي: 1ـ زبان عمومي ويژه آزمون کارشناسي ارشد -  ناهيد صفايي  و ساير منابع 2- کتاب  زبان تخصصي در علوم اجتماعي هورتون، ترجمه يحيي علي بابايي و غلامرضا جمشيديها ، متون گيدنز، ريتزر و …. ^3ـ مفاهيم و اصلاحات كليدي علوم اجتماعي در كتابهاي زمينه‌ جامعه‌شناسي (آقاي آريانپور) و جامعه‌شناسي گيدنز  …
^حوزه‌‌هاي ^جامعه شناسي ^3 ^(اختصاصي رشته جامعه شناسي)	^1ـ جزوة جامعه‌شناسي شهري / دكتر صديق سروستاني 2ـ جزوة جامعه‌شناسي انحرافات/ دكتر صديق سروستاني 3^ـ جزوة جامعه‌شناسي صنعتي / دكتر صديق سروستاني4ـ جامعه‌شناسي ارتباطات/ دكتر ساروخاني  5  ـ جامعه‌شناسي خانواده / دكتر ساروخاني 6ـ جامعه‌شناسي پزشكي / دكتر توكل^7ـ جامعه‌شناسي روستايي/ دكتر وثوقي 8 ـ جامعه‌شناسي روستايي / دكتر ازكيا  9ـ جامعه‌شناسي توسعه / دكتر ازكيا 10ـ جامعه‌شناسي توسعه و توسعه نيافتگي / دكتر ازكيا  11ـ  جزوة روانشناسي اجتماعي / دكتر محسني تبريزي12ـ جزوة جامعه‌شناسي انقلاب / دكتر پناهي (دانشگاه علامه طباطبائي) 13ـ انقلاب و بسيج سياسي / دكتر بشيريه 14ـ تئوري‌هاي انقلاب / استانفورد كوهن، ترجمة عليرضا طي   15ـ تغييرات اجتماعي/ گي‌، روشه، ترجمة دكتر وثوقي 16ـ جامعه‌شناسي سازمان‌ها/ آقاي صبوري 17ـ جامعه‌شناسي كار و شغل / دكتر توسلي 18ـ جزوة جامعه‌شناسي آموزش و پرورش / دكتر توسلي 19- جامعه‌شناسي آموزش و پرورش/ دكتر علاقه‌بند 20ـ جامعه‌شناسي سياسي / دكتر بشيريه 21ـ جامعه‌شناسي ادبيات / لوسين گلدمن ترجمه محمد پوينده 22ـ قشربندي اجتماعي/ دكتر ملك، انتشارات پيام‌نور  23ـ جامعه‌شناسي/ گيدنز
^حوزه هاي ^انسان‌شناسي ^3 ^(اختصاصي رشته^انسان‌شناسي)	^1ـ مباني انسان‌شناسي (گردشهر با چراغ) / دكتر روح‌الاميني 2ـ انسان‌شناسي فرهنگي/ ترجمه آقاي ثلاثي 3ـروش‌تحقيق در انسان‌شناسي / ترجمه آقاي ثلاثي، نشر علمي 4 ـ انسان‌شناسي عمومي / دكتر عسگري خانقاه 5- تاريخ انديشه و نظريه‌هاي انسان‌شناسي / دكتر ناصر فكوهي، نشر ني^6- جزوه مردم‌شناسي ما قبل تاريخ/ دكتررفيع‌فر 7- جزوه انسان‌شناسي باستان‌شناسي / دكتر رفيع‌فر 8- روش، بينش، تجربه / دكتر عسكري‌خانقاه  9ـ  جزوه انسان‌شناسي زبان‌شناختي / دكتر مدرسي و خانم نرسيسيانس 10- جزوه نظام خويشاوندي / دكتر مقصودي11- انسان‌شناسي زيستي/ دكتر عسكري خانقاه 12- زمينه فرهنگ‌شناسي/ دكتر روح‌الاميني ، نشر عطار 13-  نظريه‌هاي مردم‌شناسي/  مروين گاربارينو/ ترجمه عباس محمدي‌اصل14- تاريخ مردم شناسي / هيس / ترجمه ابوالقاسم طاهري  15ـ تاملي بر خاستگاه جامعه‌روستايي/ دكتر رفيع‌فر، مجله دانشنامه جهان اسلام 16- فرهنگ برادوستي  دكتر رفيع‌فر/ دانشنامه جهان اسلام 17ـ منشأ عالم، حيات، انسان و زبان/ دكتر رفيع‌فر 18- انسان‌شناسي شهري/ دكتر فكوهي 19- درآمدي بر انسان شناسي/ كلودريويير 20- انسان‌شناسي سياسي/كلودريويير/ ترجمه دكتر ناصر فكوهي 21- درآمدي بر انسان شناسي/ سايمون كلمن/ ترجمه دكتر ثلاثي22- گسترة علوم انساني ترجمه دكتر فكوهي/ دكتر رفيع‌فر/ دكتر كتبي
^حوزه‌هاي ^توسعه روستايي ^4 ^(اختصاصي رشته ^توسعه روستايي)	^1ـ جامعه‌شناسي توسعه: الف: جامعه‌شناسي توسعه - دكتر ازكيا و غفاري، انتشارات كيهان               ب‌: جامعه‌شناسي توسعه و توسعه نيافتگي روستايي ايران، دكتر ازكيا   ج: تغييرات اجتماعي و توسعه، آلوين‌سو، ترجمه مظاهري، انتشارات مطالعات راهبردي. ^2ـ جامعه‌شناسي روستايي: الف: جامعه‌شناسي روستايي، دكتر وثوقي، انتشارات كيهان ب‌: جامعه‌شناسي توسعه و توسعه نيافتگي، دكتر ازكيا، انتشارات اطلاعات  ج‌: مقدمه‌اي بر جامعه‌شناسي روستايي ، دكتر ازكيا د: مديريت روستايي در ايران ، دكتر مهدي طالب ^3ـ برنامه‌ريزي : جزوه، كليات برنامه‌ريزي، دكتر انصاري ^4ـ سازماندهي و مديريت:  الف: سازماندهي و مديريت، دكتر امير كبيري ب‌: سازماندهي و مديريت، دكتر اقتداري ^5ـ تغييرات اجتماعي : الف: تغييرات اجتماعي، گي‌روشه، ترجمه دكتر وثوقي
^حوزه‌هاي مطالعات فرهنگي ^2و1 ^(اختصاصي رشته ^مطالعات فرهنگي)	^الف: مفاهيم و حوزه هاي مطالعات فرهنگي:1- حماسه کوير، باستاني پاريزي2- سهم ايران در فرهنگ جهان، نيرنوري 3- كارنامه اسلام، زرين‌كوب 4- واره: نوعي تعاون سنتي كهن زنانه در ايران، فرهادي      5- فرهنگ ياريگري در ايران فرهادي 6- مردم‌نگاري دانش‌ها و فن‌آوري‌هاي سنتي در ايران، فرهادي     7- افسون‌زدگي جديد، شايگان ترجمة فاطمه ولياني.8 - سايه روشن‌هاي شعر نو فارسي، دستغيب        9-  صور خيال در شعر فارسي شفيعي كد كني10ـ  از صبا تا نيما (جلد دوم) 11ـ غرب زدگي، آل احمد. ^ب: روش‌تحقيق:1ـ روشهاي تحقيق كيفي، سيلورمن 2ـ نظريه و روش در تحقيقات كيفي، ذكائي. ^پ: مفاهيم و نظريه‌ها:1ـ مطالعات فرهنگي، ديورينگ، سايمون2ـ مقدمه‌اي بر نظريه‌هاي فرهنگ عامه، استريناتي، دومينيك3ـ فرهنگ و جامعه بيلينگتون، رزا ^ت: مردم‌ِشناسي فرهنگي :1ـ انسان‌شناسي فرهنگي، بيتس، دانيل  2- تاريخ انديشه و نظريه‌هاي انسان‌شناسي، فكوهي ^3ـ روش ‌تحقيق در انسان‌شناسي، پلتو، پرني 4- پژوهش فرهنگي، مردم‌نگاري از جوامع پيچيده، اسپرولي، جيمز و لك‌كوردي
^حوزه‌هاي ^جمعيت‌شناسي ^3 ^(اختصاصي رشته ^جمعيت‌شناسي)	^1-  مباني جمعيت‌شناسي/ دكتر مهدي اماني 2-  مباني جمعيت‌شناسي/ دكتر تقوي^3ـ جمعيت‌شناسي عمومي/ دكتر بهنام 4- جمعيت‌شناسي جهان/ دكتر اماني 5- روشهاي تحليل جمعيت‌شناسي/ پولارد و ديگران 6- روشهاي تحليل جمعيت‌شناسي/ دكتر حبيب‌اله زنجاني 7- روشهاي تحليل جمعيت‌شناسي/ دكتر كاظمي‌پور 8- روشهاي تحليل جمعيت‌شناسي/ دكتر مجد آبادي و ...9- كاربرد جمعيت‌شناسي/ دكتر تقوي 10- جمعيت، توسعه و بهداشت باروري/ دكتر محمد ميرزائي، دكتر زنجاني و ديگران 11- نظريات جمعيت‌شناسي/ دكتر كتابي 12- جزوه جمعيت‌شناسي اقتصادي، اجتماعي/ دكتر محمد ميرزائي 13- مقدمات آمار/ دكتر كريم منصورفر

 

 

^{پژوهش علوم اجتماعي كد  1140}

 

^عنوان درس ^(ضرايب)	^منابع درسي
^نظريه‌هاي ^جامعه‌شناسي ^2	^1ـ زندگي و انديشه بزرگان جامعه‌شناسي / لوئيس كوزر، 2ـ جزوه نظريه‌هاي جامعه‌شناسي/ خانم‌دكتر فريده ممتاز 3ـ نظريه‌هاي جامعه‌شناسي در دوران معاصر/ جورج ريتزر 4ـ نظريه‌هاي جامعه‌شناسي/ دكتر غلامعباس توسلي
^روش تحقيق ^4	^1ـ كندوكاوها و پنداشته‌ها/ دكتر رفيع‌پور2- تكنيك‏هاي خاص تحقيق/ دكتر رفيع‏پور  3- پيمايش در تحقيقات اجتماعي/ دواس، اي ، ترجمة هوشنگ نايبي 4- نحوة انجام تحقيقات اجتماعي/ بيكر- ترزال، ترجمه هوشنگ نايبي 5- تكنيك‏هاي خاص تحقيق/ دكتر قاضي طباطبايي
^زبان ^2	^منابع کمکي: 1ـ زبان عمومي ويژه آزمون کارشناسي ارشد، ناهيد صفايي  و ساير منابع  2ـ کتاب زبان تخصصي در علوم اجتماعي هورتون ترجمه دکتريحيي علي بابايي و دکتر جمشيديها ، متون گيدنز، ريتزر 3- مفاهيم و اصلاحات كليدي علوم اجتماعي در كتابهاي زمينه‌ جامعه‌شناسي (آقاي آريانپور) و جامعه‌شناسي گيدنز  …
^آمار و رياضي ^2	^1- كتاب روش‌هاي آماري/ دكتر كريم منصور‌فر 2- رياضيات براي دانشجويان علوم اجتماعي/ دكتر کريم منصور‌فر 3- استدلال آماري در جامعه شناسي/ مولر، ترجمة دكتر نايبي 4ـ  جزوه آمار مقدماتي و آمار براي علوم اجتماعي/ دكتر مسعود چلبي.

 

 

 

^{مجموعه مطالعات زنان كد 1137}

 

^عنوان درس ^(ضرايب)	^منابع درسي
^مباني روانشناسي ^1	^1- مباني روانشناسي/ هيلگارد
^مباني جامعه‌شناسي ^3	^1ـ جامعه‌شناسي/ آنتوني گيدنز، ترجمه منوچهر صبوري 2- مباني جامعه‌شناسي/ بروس كوئن.
^نظريه هاي ^جامعه‌شناسي ^3	^1ـ^زندگي و انديشه بزرگان جامعه‌شناسي/ لوئيس كوزر، ترجمة محسن ثلاثي               2ـ نظريه‌هاي جامعه‌شناسي در دوران معاصر/ جورج ريتزر، ترجمة محسن ثلاثي             3ـ نظريه‌هاي جامعه‌شناسي/ دكتر توسلي4ـ نظريه‌هاي جامعه‌شناسي/ دكتر آزاد ارمكي.
^روش تحقيق ^2	^1ـ روش تحقيق در علوم ‌اجتماعي، جلد اول/ دكتر ساروخاني 2ـ مباني نظري و عملي پژوهش در علوم انساني/ دكتر دلاور  3ـ كند و كاوها و پنداشته‌ها/ دكتر رفيع‌پور             4- نحوة انجام تحقيقات اجتماعي/ بيكر- ترز ال 5- استدلا‏ل آماري در جامعه شناسي/ مولر ، ج اچ و ديگران 6- آمار و احتمالات كاربردي/ دكتر دلاور
^حقوق زن ^3	^1ـ نظام حقوق زن در اسلام/ استاد مطهري 2ـ حقوق خانواده/ محقق داماد  3ـ تفسير سورة نور و نساء 4ـ حقوق خانواده/ دكتر كاتوزيان 5ـ مختصر حقوق خانواده/ دكتر اسدا... امامي و دكتر سيد حسين صفايي^.
^زبان ^2	^منابع کمکي:1- زبان عمومي ويژه آزمون کارشناسي ارشد – ناهيد صفايي  و ساير منابع   2ـ کتاب زبان تخصصي در علوم اجتماعي هورتون ترجمه دکتريحيي علي بابايي و دکتر جمشيديها ، متون گيدنز، ريتزر ^3ـ مفاهيم و اصلاحات كليدي علوم اجتماعي در كتابهاي زمينه ‌جامعه‌شناسي (آقاي آريانپور) و جامعه‌شناسي گيدنز  …

 

 

 

^{علوم ارتباطات کد 1138}

 

^عنوان درس ^(ضرايب)	^منابع درسي
^مباني کلي ارتباطات ^1	^كتاب وسائل ارتباط جمعي، دكتر معتمد‌نژاد - كتاب حقوق مطبوعات، دكترمعتمد‌نژاد - كتاب ارتباط‌شناسي، تأليف دكتر محسنيان‌راد - كتاب جامعه‌شناسي وسائل ارتباط جمعي ، ژان‌كازنو - كتاب مباني ارتباط جمعي، تأليف دكتر  دادگران - كتاب يك جهان، چند صدا، ويرايش شون‌مك برايد - كتاب كاربرد نظريه‌هاي ارتباطات، تأليف ويندال، سيگنايرز و اولسون - كتاب نظريه‌ رسانه‌ها، تأليف فرد اينگليس  کتاب ارتباطات اقناعي، تأليف اتولربينگر - كتاب تلويزيون در زندگي كودكان ما، تأليف شرام، لابل، پاركر كتاب مفاهيم و نظريه‌هاي ارتباطات، دكتر هرمز مهرداد - راهنماي بررسي تلويزيون ، تاليف کيت سلبي مبادي سواد بصري، تاليف دانديس، - ادبيات فيلم، جايگاه سينما در علوم انساني، تاليف جنکينز - درک راديو، تاليف اندروکرايسل - درآمدي برنظريه ارتباطات جمعي تاليف دنيس مک کوئيل -  نظريه رسانه‌‍‌ها تاليف فرد انگليس - کاربرد نظريه‌هاي ارتباطات تاليف سون ويندال وجين اولسون -  مقالات مربوط در فصلنامه رسانه، تلويزيون و عرصه عمومي، انتشارات سروش - دين و رسانه، هور،  فصلنامه ارغنون، شماره 25، جهاني شدن،زمستان 1383، نامه علوم اجتماعي، شماره 21، مهر 1382، فصلنامه فرهنگ و ارتباطات، شماره1، فصلنامه فرهنگ و ارتباطات، شماره 2 و3 سال 1384 ^Ameli. S. R. (2002) Globalization, Americanization and British Muslim Identity, London, ICAS Press
^اصول روزنامه‌نگاري ^1	^كتاب روزنامه‌نگاري، با فصلي جديد در بازنگري روزنامه‌نگاري معاصر، تأليف دكتر معتمد‌نژاد با همكاري دكتر ابوالقاسم منصفي - كتاب روزنامه‌نگاري نوين، تأليف دكتر نعيم بديعي و حسين قندي كتاب مقاله‌نويسي، تأليف حسين قندي- كتاب شيوة نگارش فارسي در مطبوعات، تأليف شادروان حسين عماد افشار -  مقالات مربوط در فصلنامه رسانه
^آمار ^روش تحقيق ^1	^كتاب روشهاي تحقيق در علوم اجتماعي، تأليف ببي، ارل - كتاب مباني پژوهش در علوم رفتاري، تأليف فرد كرلينجر، جلد اول و دوم - جزوه روش‏تحقيق دكتر عبداللهيان، دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران - كتاب پيمايش در تحقيقات اجتماعي، تأليف دي‌.‌اي.‌دوس- كتاب كند و كاوها و پنداشته‌ها، تأليف فرامرز رفيع‌پور - كتاب احتمالات و آمار كاربردي در روان‌شناسي و علوم تربيتي، تأليف دكتر علي‌دلاور، انتشارات رشد-  استدلال آماري در جامعه‏شناسي ، مولر، ج، اچ وديگران (1378)،   ترجمة هوشنگ نايبي، نشر ني-  سؤالات آزمون كارشناسي ارشد از 1373 الي 1385 ^-       Cramer, Duncan (2005), SPSS for Windows, New York: Routledge. ^-       Norusis, Marija J. (2004), Base System Users Guide Release 11.5, Chicago: SPSS inc. ^-       Norusis, Marija J , (2004) SPSS 11,5 , Guide to Data Analysis, Chicago:  SPSS Inc. ^-       Tilly, Adrian (1999), Narratives and Narrative analysis, in handbook of media studies. ^-       Volelkl, Christian E. and Suzan B. Gerber (2004), Using SPSS for Windows; data ana;ysis and Graphics, New York: Springer
^زبان ^1	^در حد درك متون تخصصي ارتباطات اجتماعي و واژگان  كتاب خاصي مورد نظر نمي‌باشد. ^مطالعه كتاب‌هاي تخصصي به زبان انگليسي توصيه مي‌شود. مانند: ^كتاب انگليسي براي دانشجويان روزنامه‌نگاري و علوم ارتباطات، تأليف دكتر سيد‌محمد ضياء حسيني و فهيمه معرفت، كتاب زبان انگليسي تخصصي روابط عمومي و ارتباطات، تأليف علي‌ مير‌سعيد قاضي و هوشنگ عباس‌زاده، كتاب انگليسي رسانه و سياست، تأليف دكتر علي‌‌اصغر كيا.